Algemeen
In het algemeen geldt dat als er vocht in de knie zit, het goed is om de knie te koelen. Dit kan door er een coldpack of een zak met (kapot geslagen) ijsklontjes op te leggen. Zorg dan wel dat er bijvoorbeeld een theedoek tussen het ijs en de huid ligt om huidbeschadiging door bevriezing te voorkomen. Dit koelen moet zo’n 15 minuten volgehouden worden. Herhaal dit koelen zeker zo’n 3 tot 5 keer op een dag. Loop niet hard met vocht in de knie en belast de knie ook in het dagelijks leven niet te veel.
Bij een beschadiging van de meniscus die geleidelijk is ontstaan.
Bij knieklachten die kunnen passen bij een geleidelijke beschadiging van de meniscus, kan een (sport)arts de knie onderzoeken en beoordelen of de meniscus inderdaad stuk is. In twijfelgevallen kan bijvoorbeeld met een ‘kijkoperatie’ (arthroscopie) worden vastgesteld wat er precies aan de hand is. De meniscus zal, als het maar enigszins kan, niet of slechts zeer gedeeltelijk worden verwijderd. De knie kan namelijk de schokdempende werking van de meniscus slecht missen. Als er echter (steeds weer) pijnklachten, slotverschijnselen en vochtvorming optreden, kan er besloten worden het beschadigde deel van de meniscus te verwijderen. Het is onverstandig om met slotverschijnselen of vochtvorming in de knie door te blijven sporten, want hierdoor kunnen ook andere (kraakbeen)beschadigingen in de knie ontstaan.
Bij een beschadiging van de meniscus die plotseling is ontstaan.
Wanneer de blessure plotseling is ontstaan (bijvoorbeeld door een verdraaiing) mag niet op het geblesseerde been worden gelopen en gesteund.
De knie moet direct worden gekoeld door een coldpack of ijs (een theedoek tussen ijs en been voorkomt huidbeschadigingen) gedurende periodes van 15 minuten, afgewisseld met periodes zonder koeling. Als er geen ijs voorhanden is, kan er gekoeld worden door de knie onder koud stromend water te houden. Koelen heeft tot 48 uur na het ongeval een positief effect op het ontstaan van de zwelling, maar bedenk wel: hoe eerder hoe beter!
Laat zo snel mogelijk een drukverband aanleggen. Laat hierbij geen vette watten gebruiken. Onder vette watten wordt het namelijk warm, waardoor het effect van koeling verloren gaat. Raadpleeg na deze eerstehulpmaatregelen zo spoedig mogelijk je huisarts of een (geregistreerd) sportarts. Deze (sport)arts kan je zonodig verwijzen naar een orthopeed die een (‘kijk’)operatie uit kan voeren.
Revalidatie
Revalidatie na een meniscusletsel of een meniscusoperatie is zeer belangrijk. Spierversterkende oefeningen voor de bovenbeenspieren aan de voorzijde en achterzijde zijn noodzakelijk. Hiernaast staat een spierversterkende oefening getekend. Bij deze oefening wordt de knie zelf niet bewogen (belast), maar worden wel de bovenbeenspieren geoefend door het been (eventueel met een gewichtje om de enkel) omhoog te tillen. Voer deze oefening meerdere keren op een dag uit, bijvoorbeeld door drie series van vijftien herhalingen uit te voeren. Vaak kan al snel een alternatief trainingsprogramma (lopen in water, fietsen) uitgevoerd worden om de conditie zo goed mogelijk op peil te houden. Begeleiding bij de sporthervatting door een (sport)arts of fysiotherapeut is belangrijk. Als algemene richtlijn kan gesteld worden dat de looptraining pas hervat kan worden als de knie niet meer dik is en de spierkracht weer op peil is. Wanneer de knie in de herstelfase toch weer dik wordt, is het revalidatieprogramma waarschijnlijk te snel opgevoerd. Meld dit aan de (sport)arts of fysiotherapeut.